Przygotowując pewien artykuł na temat prawnego umocowania hipnozy klinicznej w UE, rozwiązania francuskie wydały mi się jednymi z ciekawszych, odważę się nawet powiedzieć – dojrzalszych społecznie i kulturowo, za czym oczywiście stoją bardzo konkretni ludzie, dla których takie regulacje miały i mają znaczenie.
Moje zainteresowanie wiązało się z prawodawstwem francuskim w odniesieniu do hipnozy, ale prawo, które reguluje hipnozę, reguluje też cały dział związany z terapiami niemedycznymi.
Ministerstwo Zdrowia, Rodziny i Autonomii Osób Niepełnosprawnych Francji (Ministère de la Santé, de la Famille, de l’Autonomie et des Personnes handicapées) na swoich stronach (odnośniki poniżej), posługuje się terminem „Niekonwencjonalne praktyki medyczne. Medycyna komplementarna/alternatywna/naturalna”.
Ostatnio w polskiej przestrzeni medialnej pojawiły się zdania, że nie ma czegoś takiego jak medycyna komplementarna. Nie pamiętam autorów tych twierdzeń, jednak ich opinie pozostają w niezgodzie z unijną rzeczywistością. Cytuję wspomniane ministerstwo:
<<Osteopatia, chiropraktyka, hipnoza, mezoterapia, aurikuloterapia, akupunktura… Wszystkie te terminy odnoszą się do niekonwencjonalnych praktyk medycznych (NCHP). Czasami nazywane „medycyną alternatywną”, „medycyną komplementarną”, „medycyną naturalną”, a nawet „medycyną delikatną”, praktyki te są zróżnicowane, zarówno pod względem stosowanych technik, jak i podstaw teoretycznych, na których się opierają. Ich wspólną cechą jest to, że nie są one ani naukowo uznane przez medycynę „konwencjonalną”, ani nauczane w trakcie wstępnego szkolenia pracowników służby zdrowia.>>
Kilka lat temu, dzięki wysiłkom sporej rzeszy naukowców francuskich od początku roku akademickiego 2022/2023 wprowadzono nowy obowiązkowy przedmiot dla wszystkich studentów medycyny i farmacji we Francji. Przedmiot nosi nazwę „Zasady medycyny integracyjnej, przydatność i ryzyko interwencji nielekowych i terapii uzupełniających/komplementarnych”. Zgodę na to wyraziła Konferencja Dziekanów i Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych Francji jak też wspomniane wcześniej ministerstwo – potrzebny był szeroki konsensus społeczny. Nauczanie zostało ustrukturyzowane i w szerokim stopniu ujednolicone. Rząd informuje w swoich raportach o istniejących terapiach komplementarnych, np. biologii totalnej, mezoterapii, czy osteopatii.
W najnowszym „LE BON USAGE DU MÉDICAMENT ET DES THÉRAPEUTIQUES NON MÉDICAMENTEUSES, edycja 6 („Właściwe Stosowanie Leków i Terapii Niemedycznych”) wprowadzono Item 327, który jest tytułem tych obowiązkowych zajęć dla przyszłych farmaceutów i lekarzy (Utilité et risques des Interventions Non Médicamenteuses (INM) et des Thérapies Complémentaires (ThC)). Przyszli lekarze uczą się też standardowo od kilku lat, m.in. hipnozy klinicznej.
Jak to wygląda w praktyce? Zajęcia mogą być prowadzone na miejscu lub w formie e-learning. Wykładowca musi się specjalizować w danym przedmiocie. Każda uczelnia samodzielnie zapewnia kadrę i ilość godzin na ten przedmiot, jak i kursy uzupełniające. Nauka może wyglądać tak, że jakiś przypadek jest prezentowany w sposób konwencjonalny, a następnie lekarz specjalizujący się np. w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej, przedstawia wyjaśnienia zgodne z tym sposobem myślenia i diagnozowania.
Francuzi dostrzegli, że gdy chodzi o zdrowie, warto włączać w proces leczenia wszystkie zaangażowane zawody, niemniej nikt nie ma wątpliwości, że medycyna komplementarna jest dodatkiem do medycyny konwencjonalnej, nie zastępuje jej, zaś leczeniem zajmują się lekarze. Choć większość terapii komplementarnych nie jest obecnie regulowana, zainteresowane strony współpracują z Ministère de la Santé, de la Famille, de l’Autonomie et des Personnes handicapées nad ustanowieniem przepisów i programów szkoleniowych, na wzór Szwajcarii i Niemiec. Szczególne miejsce w tych staraniach zajmuje Francuski Krajowy Urząd ds. Zdrowia (HAS) – niezależny organ publiczny o profilu naukowym oraz L’Agence des Médecines Complémentaires Adaptées (L’A-MCA) – powstałe w 2020 r. centrum eksperckie poświęcone profilaktyce i praktykom komplementarnym.
Prawo unijne rozpoznaje Complementary and Alternative Medicine (CAM) i pozostawia kwestię regulacji praktyk medycznych i medycyny komplementarnej państwom członkowskim (art. 168 TFUE). Stąd wynikają też ogromne różnice w rozumieniu i realizacji zagadnień takich choćby jak zapobieganie dezinformacji medycznej. Francja, przykładowo, uczy medycyny komplementarnej na poziomie akademickim, dzięki czemu przyszli lekarze będą mieli profesjonalne przeszkolenie w tym zakresie. Pomysł ten prowadzi do państwowej regulacji wykonywania zawodów medycyny komplementarnej. Polska aktualnie dyskutuje model odmienny, czyli nauką ma być dotkliwe karanie, nakaz posłuszeństwa z ukrytą zachętą do kontynuacji dotychczasowych działań. Co ciekawe, polskie ustawy: o zawodzie psychologa oraz projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty również powielają ten sposób myślenia. Pierwsze kroki działania tych ustaw to stworzenie izb i sądów koleżeńskich, a nie np. komisji lub instytutów na kształt francuskiego HAS, których zadaniem byłoby kształcenie w obszarze najlepszych praktyk, prowadzenie badań w tym zakresie, czy popularyzacja medycyny stylu życia w obszarze zdrowia. Medycyna stylu życia też istnieje, ma wsparcie między innymi w polskim CMKP i jest całkowicie zgodna z ustawą o zawodzie lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2023 poz. 1516).
Zachęcam oczywiście do samodzielnego badania przypadków rządowych regulacji medycyny komplementarnej w Szwajcarii i Niemczech. To bardzo pouczające. A z ciekawostek dodam, że Belgia posiadała już ustawę regulującą stosowanie hipnozy w maju 1892 roku, zaś w tym roku znowelizowała ją.
LINKI
https://sante.gouv.fr/soins-et-maladies/qualite-securite-et-pertinence-des-soins/securite-des-prises-en-charge/article/les-pratiques-non-conventionnelles-en-sante
https://therap.fr/
https://www.agencemca.fr/information/en-medecine-lenseignement-obligatoire-aux-therapies-complementaires-est-une-victoire
https://www.agencemca.fr/
https://www.med-line.fr/wp-content/uploads/2024/07/Feuilletage_Bon-usage_COURS_6ed-4-juillet.pdf
CAMbrella – A pan-European research network for Complementary and Alternative Medicine (CAM).
https://cordis.europa.eu/project/id/241951/reporting
https://ptmsz.pl
BELGISCH STAATSBLAD. https://www.ejustice.just.fgov.be/mopdf/2026/03/10_1.pdf#Page6
0 komentarzy