Zaczynając od końca
„Tajemnica odporności psychicznej” Dr Christiny Berndt to:
- rzetelna synteza nauki i praktyki,
- przystępna lektura poparta badaniami,
- praktyczny przewodnik po mechanizmach adaptacyjnych.
To książka, która nie tylko wyjaśnia, czym jest odporność psychiczna, lecz także odpowiada na pytanie, jak ją kształtować w życiu osobistym i zawodowym – cenne źródło inspiracji w XXI wieku, w czasach hiperłączności, presji i niepewności.
„Tajemnica odporności psychicznej” Dr Christiny Berndt to popularnonaukowa analiza odporności psychicznej – tego, co sprawia, że jedni ludzie radzą sobie skutecznie z kryzysami, stratami, stresem i presją, a inni mają z tym trudności. Autorka, dziennikarka naukowa o doświadczeniu w tłumaczeniu badań psychologicznych i neurologicznych dla szerokiego grona czytelników, łączy badania empiryczne, przypadki kliniczne i opowieści z życia, by przedstawić odporność psychiczną jako zespół procesów, umiejętności i mechanizmów, a nie cechę wrodzoną.
Dr Berndt unika uproszczeń i fałszywych obietnic. Pokazuje odporność jako dynamiczną zdolność adaptacyjną, kształtowaną zarówno przez doświadczenia, relacje, jak i praktyki mentalne.
Czego możemy się nauczyć:
Odporność to proces, nie stała cecha. Nie „mamy” odporności tak jak się ma przedmioty. Ponadto różne trudne sytuacje takie jak trauma i inne obiektywne trudności mogą ją wzmacniać lub osłabiać w zależności od kontekstu i otrzymanego lub dostępnego wsparcia. Odporność buduje się stopniowo przez doświadczenia życiowe i ich interpretacje, relacje wsparcia, strategie radzenia sobie ze stresem, zarówno na poziomie somatycznym jak i psychicznym. Dr Berndt przybliża kluczowe zagadnienia związane z neurobiologią stresu i regulacji emocji: rolę układu limbicznego, kory przedczołowej, wpływ hormonów stresu (kortyzolu) i neuroprzekaźników oraz zjawisko neuroplastyczności. W jej podejściu dostrzegam dążenie do integracji ciała i umysłu. Z tej perspektywy odporność psychiczna nie jest tylko mentalną „siłą”, lecz funkcją regulacji biologicznej i poznawczej.
Autorka identyfikuje zestaw praktycznych zasad, które przewijają się w badaniach (psychoterapeuci ericksonowscy znają je bardzo dobrze, aktualnie są już częścią wielu terapii):
- reframing (zmiana znaczenia doświadczeń),
- uważność i samoświadomość,
- społeczna podpora i więzi (budowanie i pielęgnacja poczucia przynależności i połączenia),
- nadawanie sensu,
- kontrola nad uwagą zamiast nad wydarzeniami.
Odporność nie oznacza eliminacji stresu – oznacza efektywną regulację reakcji na stres. Autorka zwraca przy tym uwagę, że sposób opowiadania o swoich doświadczeniach ma wpływ na odporność. W narracji kryje się sposób porządkowania emocji, sensów i przewidywań, co ma przełożenie na funkcje autonomiczne ciała. [Terapia przez pisanie] jest narzędziem dobrze rozpoznanym przez wielu specjalistów.
Zalety książki
- Dr Berndt w bardzo przystępny sposób przekłada badania psychologiczne i neurobiologiczne na język codzienny, unikając żargonu.
- Łączy różne perspektywy niczego nie tracąc z impetu przekazu. Elastyczność w podejściu do wiedzy i siebie samych stanowią ważny aspekt budowania odporności psychicznej.
- Ilustracje przypadków i historie osobiste sprawiają, że czytelnik łatwiej odnajduje odniesienia do własnych doświadczeń.
- Praktyczne wskazówki dotyczące uwagi i refleksyjności, budowania więzi, pracy z językiem i znaczeniem oraz strategii radzenia sobie. Przypomnijmy, że WHO uznała, że samotność to globalne zagrożenie dla zdrowia publicznego; samotność jest groźna dla zdrowia organizmu – wpływa na układ odpornościowy, sercowo-naczyniowy i długość życia. Bez WHO też wiedzieliśmy o tym, ale taki rodzaj wsparcia instytucjonalnego umożliwia budowanie programów promujących adekwatne aktywności na znacznie większą skalę, a to ma znaczenie dla nas wszystkich.
- Promocja pojęcia „odporności psychicznej”, co zapewne jest zabiegiem tłumacza, ale tym bardziej należy docenić, że nie pojawia się, np. prężność psychiczna. Odporność jest pojęciem dość dobrze osadzonym w języku polskim i słownictwie specjalistycznym. „Prężność” to właściwość materiałowa, „odporność” łatwiej kieruje nas ku ludziom i ich właściwościom.
Komu polecam
Oprócz tego, że wszystkim (ponieważ odporność psychiczna to zestaw właściwości, które są uniwersalne), to:
- Profesjonalistom zdrowia psychicznego jako inspirację, źródło popularyzacji wiedzy biologiczno-psychologicznej, wsparcie w psychoedukacji a także źródło technik pracy.
- Osobom doświadczającym trudności życiowych, kryzysów, zmian, presji, strat, gdzie książka może być przewodnikiem do rozumienia własnych procesów adaptacyjnych oraz narzędziem refleksji nad znaczeniem doświadczeń.
- Osobom zainteresowanym rozwojem osobistym, dobrostanem swoim i innych, zwłaszcza osobom pracującym w środowiskach narażonych na wysoki stres.
- Menedżerom, zwłaszcza w ochronie zdrowia lub osobom mającym wpływ na działania innych, jako materiał do budowania programów promujących odporność a także uzupełnienie strategii zdrowia psychicznego.
Książkę można kupić na stronie Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
img: YOUTUBE
0 komentarzy