„Terapia traumy i traumatycznej żałoby u dzieci i młodzieży” (wyd. 2) autorstwa Judith A. Cohen, Anthony’ego P. Mannarino i Esther Deblinger to jedna z kluczowych, najbardziej wpływowych pozycji dotyczących pracy klinicznej z dziećmi i młodzieżą po doświadczeniach traumy oraz straty. Książka stanowi całościowe, praktyczne i naukowo ugruntowane opracowanie Trauma-Focused Cognitive Behavioral Therapy (TF-CBT). Publikacja łączy silne podstawy empiryczne (liczne badania RCT), klarowny model teoretyczny, szczegółowe wskazówki kliniczne do pracy z dziećmi, adolescentami i ich opiekunami.
TF-CBT jest w książce przedstawiona jako strukturalna, fazowa i rozwojowo wrażliwa metoda, możliwa do stosowania w różnych kontekstach kulturowych i instytucjonalnych (kliniki, szkoły, opieka społeczna, system pieczy zastępczej).
Autorzy precyzyjnie różnicują: traumę (np. przemoc, nadużycia, katastrofy) oraz traumatyczną żałobę (traumatic grief), gdzie proces żałoby zostaje zablokowany przez objawy pourazowe. Podkreślają, że nie każda strata jest traumatyczna, ale każda traumatyczna strata wymaga specyficznego podejścia terapeutycznego.
Rdzeniem książki jest szczegółowe omówienie modelu PRACTICE
P – Psychoedukacja i normalizacja reakcji
R – Relaksacja i regulacja pobudzenia
A – Afektywna ekspresja i modulacja emocji
C – Umiejętności poznawcze (restrukturyzacja)
T – Narracja traumatyczna i jej przetwarzanie
I – Sesje wspólne dziecko–opiekun
C – Zwiększanie bezpieczeństwa i kompetencji na przyszłość
E – Utrwalenie i zakończenie terapii
Każdy element jest opisany z uwzględnieniem wieku, poziomu rozwoju i kontekstu rodzinnego dziecka.
Jednym z najważniejszych wkładów książki jest systemowe ujęcie terapii. Opiekunowie są aktywnie włączani w proces. Ich regulacja emocjonalna i przekonania mają kluczowe znaczenie dla zdrowienia dziecka. Terapeuta pracuje równolegle z dzieckiem i dorosłym. To też pokazuje, że CBT posiada aktualnie najbardziej elastycznych poznawczo przedstawicieli, którzy bez obaw transformują myślenie i techniki innych podejść do założeń terapii poznawczo – behawioralnej.
Autorzy „Terapii traumy i traumatycznej żałoby u dzieci i młodzieży” integrują wiedzę z zakresu rozwoju dziecka, neurobiologii stresu oraz teorii przywiązania. Podkreślają, że trauma wpływa na: regulację emocji, zdolność do symbolizacji i narracji a także relacje i poczucie bezpieczeństwa. Książka zawiera liczne tablice kliniczne, przykłady pracy z różnymi formami traumy (przemoc seksualna, przemoc domowa, wojna, nagła śmierć), wskazówki dotyczące adaptacji kulturowych oraz omówienie pracy z dziećmi z zaburzeniami współwystępującymi.
Do największych zalet książki należą: wysoki poziom rzetelności naukowej, wyjątkowa klarowność struktury, silny nacisk na bezpieczeństwo i etykę, praktyczna użyteczność w codziennej pracy klinicznej a także integracja perspektywy dziecka i systemu rodzinnego.
Dla terapeutów pracujących bardziej procesualnie lub somatycznie to podejście może wydawać się zbyt dyrektywne, ponieważ jest wyraźnie strukturalne i zmanualizowane, kładąc mniejszy nacisk na niewerbalne aspekty doświadczenia ciała. Nie zmienia to jednak faktu, że książka jest znakomitym podręcznikiem do pracy w omawianym obszarze.
Komu można polecić tę książkę? Szczególnie:
- psychoterapeutom dzieci i młodzieży,
- psychologom klinicznym,
- psychiatrom dziecięcym,
- pracownikom socjalnym i terapeutom pracującym w systemach opieki,
- osobom szkolącym się w TF-CBT,
- zespołom interdyscyplinarnym pracującym z traumą rozwojową.
Może być również wartościowa dla decydentów i instytucji wdrażających evidence-based practices w obszarze zdrowia psychicznego dzieci.
Podsumowując: „Terapia traumy i traumatycznej żałoby u dzieci i młodzieży” to fundamentalna pozycja współczesnej psychotraumatologii dziecięcej. Łączy empirię, etykę i praktykę w sposób, który czyni ją jednym z najważniejszych podręczników pracy z dziećmi i młodzieżą po traumie i stracie. Zdajemy sobie równocześnie sprawę, że istnieje wiele innych podejść i rozwiązań, które również należy znać i mieć wybór kliniczny. Będziemy je na bieżąco przedstawiać.
Książka jest dostępna na stronie Wydawnictwa UJ:
https://wuj.pl/ksiazka/terapia-traumy-i-traumatycznej-zaloby-u-dzieci-i-mlodziezy-wydanie-drugie
A o samej książce i terapii można posłuchać 10. Forum Specjalistów WUJ: Jak skutecznie pracować z traumą u dzieci?
0 komentarzy